Apel do Rady Ministrów RP o wprowadzenie stanu klęski żywiołowej

Sytuacja w Polsce i na świecie nie ma precedensu w ostatnich dekadach. Epidemia koronawirusa sparaliżowała życie społeczne we wszystkich jego aspektach. Wiele zarazem wskazuje na to, że szczyt epidemii mamy jeszcze przed sobą, zachorowań przybywa bowiem z każdym dniem. Już teraz można stwierdzić, że koronawirus występuje w Polsce na skalę masową.

Tym samym mamy do czynienia z odmianą klęski żywiołowej w postaci katastrofy naturalnej w rozumieniu art. 232 Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej. Spełnienie tych przesłanek powinno skutkować wprowadzeniem konstytucyjnie umocowanego stanu klęski żywiołowej. Tymczasem obecnie ustanowiony stan epidemii pociąga za sobą ograniczenia praw i wolności obywatelskich porównywalne z tymi występującymi w warunkach konstytucyjnego stanu klęski żywiołowej. Nie powoduje jednak przesunięcia terminu wyborów Prezydenta RP, co przewiduje art. 228 ust. 7 Konstytucji w razie ogłoszenia stanu nadzwyczajnego, w tym stanu klęski żywiołowej.

Aktualna sytuacja epidemiczna w sposób zasadniczy wpływa jednak na możliwość przeprowadzenia wyborów Prezydenta RP w wyznaczonym terminie, 10 maja bieżącego roku. Przede wszystkim niewyobrażalne jest zorganizowanie w warunkach epidemii pracy 27 000 komisji wyborczych z udziałem ponad 300 000 ich członków. Już samo znalezienie takiej liczby chętnych jest w tej sytuacji bardzo wątpliwe. Nawet gdyby się to jednak udało, zupełnie nieodpowiedzialne byłoby narażanie zdrowia tych osób na zakażenie w trakcie pracy w komisjach, podczas której musiałoby dochodzić do permanentnego łamania zasad profilaktyki epidemicznej. Również wizyta wyborców w lokalach wyborczych musiałaby wiązać się z zagrożeniem dla ich zdrowia, a wziąwszy pod uwagę dotychczasowy przebieg epidemii, nawet życia. Już wskazane wyżej okoliczności same w sobie wykluczają organizację wyborów w pierwotnym terminie.

Przeprowadzenie wyborów w warunkach epidemii pociągnęłoby za sobą także drastyczne zmniejszenie frekwencji wyborczej. Wynik wyborów z dużym prawdopodobieństwem nie odzwierciedlałby rzeczywistych preferencji wyborców, a uzyskana w takich warunkach legitymacja prezydenta do sprawowania urzędu byłaby nadzwyczaj słaba. Ponadto, faktyczne wykluczenie z udziału w wyborach wielu osób poddanych kwarantannie godziłoby w ich prawa wyborcze.

Należy także zauważyć, że ze względu na gwarancyjny charakter norm konstytucyjnych można bronić poglądu, że już obecnie obowiązują przewidziane w art. 228 ust. 7 Konstytucji RP konsekwencje wprowadzenia stanu klęski żywiołowej jako odmiany stanu nadzwyczajnego. W konsekwencji możliwy jest zarzut, że wybory zorganizowane w maju bieżącego roku odbyłyby się z naruszeniem Konstytucji, a wtedy ich ważność mogłaby być zasadnie kwestionowana.

Mając na względzie zarówno zdrowie i życie obywateli naszego państwa, jak i przestrzeganie zasad demokratycznego procesu wyborczego, a także możliwość kwestionowania ważności samych wyborów prezydenta RP wzywamy Radę Ministrów do niezwłocznego wprowadzenia stanu klęski żywiołowej.

Sygnatariusze:

Komitet Obrony Demokracji

Helsińska Fundacja Praw Człowieka

Stowarzyszenie Sędziów Themis

Obserwatorium Wyborcze

Stowarzyszenie Sędziów Polskich IUSTITIA

Inicjatywa Wolne Sądy

Fundacja im. Bronisława Geremka

Stowarzyszenie Adwokackie Defensor Iuris

Obywatele RP

Warszawski Strajk Kobiet

Fundacja w Stronę Dialogu

Fundacja Centrum Praw Kobiet

Fundacja SaveOneChild

Polska Fundacja im. Roberta Schumana

Fundacja Feminoteka

Instytut Spraw Publicznych

Stowarzyszenie Interwencji Prawnej

Towarzystwo Dziennikarskie

Stowarzyszenie im. Prof. Zbigniewa Hołdy

Fundacja Projekt:Polska

Stowarzyszenie Państwo Miasto

Akcja Demokracja

Stowarzyszenie Młodych Naukowców

Fundacja Picture.doc

Fundacja Dziewuchy Dziewuchom

Stowarzyszenie Homo Faber

Fundacja im.Stefana Batorego

Stowarzyszenie Amnesty International

Kongres Kobiet

Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza

Stałe Prezydium Forum Współpracy Sędziów

Ogólnopolskie Stowarzyszenie Sędziów Sądów Administracyjnych OSSSA

Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii – Otwarta Rzeczpospolita

Stowarzyszenia Klon/Jawor

Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych w Polsce

Fundacja Szkoła z Klasą

Pracownia Badań i Innowacji Społecznych Stocznia

Fundacja Autonomia

Forum Obywatelskiego Rozwoju (FOR)

Forum Darczyńców w Polsce

Fundacja dla Polski

Stowarzyszenie Prokuratorów Lex Super Omnia

Archiwum Osiatyńskiego

INPRIS – Instytut na Rzecz Prawa i Społeczeństwa

Fundacja Aktywności Lokalnej

Inicjatywa Łańcuch Światła Poznań

Alliance4Europe